Tiệm Bánh Hoa Hướng Dương
Tiệm Bánh Hoa Hướng Dương
← Quay lại danh sách
Tangzhong, Yudane, Poolish, Sponge, Levain: bạn có hay bị rối giữa các loại bột cái không ❓
1 / 8
Tiệm Bánh Hoa Hướng Dương
Tiệm Bánh Hoa Hướng Dương
15 thg 6, 2021
Kỹ thuật & mẹo hayTangzhongỦ cái SpongeMen PoolishMen tự nhiên LevainBột cái cũNhồi trực tiếp

Tangzhong, Yudane, Poolish, Sponge, Levain: bạn có hay bị rối giữa các loại bột cái không ❓

汤种,烫种,波兰种,中种,鲁邦种傻傻分不清❓

Nhiệt độ lò
100°C / 212°F
Thời gian nướng
—
Thành phẩm
—

Hôm nay có bạn hỏi mình sự khác nhau giữa Tangzhong, Yudane, bột cái cũ và Poolish. Tự dưng mình nhớ lại hồi mới tập làm bánh, cứ đọc công thức thấy mấy tên gọi này là đầu óc quay cuồng chẳng phân biệt nổi cái nào với cái nào. Chắc chắn có nhiều bạn cũng từng giống mình, nên mình tranh thủ tổng hợp ngắn gọn các loại bột cái này để cả nhà dễ tra cứu.

Nói đơn giản, "cái" chính là phần bột gây men hoặc hồ bột làm trước, trong làm bánh mì thường chia thành các nhóm sau:

🍞 Tangzhong (tức hồ bột nấu 65°C)

Tỷ lệ bột và nước là 1:5. Cho vào nồi nhỏ vừa khuấy vừa đun lửa nhỏ đến khi hỗn hợp sệt lại và hiện vân xoắn ốc thì tắt bếp, hoặc làm bằng lò vi sóng cho tiện hơn (mình có hẳn một bài viết riêng hướng dẫn cách này). Lượng hồ bột Tangzhong thường chiếm 30%-40% lượng bột mì của khối bột chính. Cách làm bánh mì dùng loại hồ bột này gọi là phương pháp Tangzhong.

🍞 Yudane (bột trụng nước sôi)

Tỷ lệ bột và nước thường là 1:1.2. Rót trực tiếp nước sôi 100°C vào bột mì rồi trộn đều đến khi không còn vón cục. Bọc kín để ngăn mát tủ lạnh qua đêm rồi mới mang ra dùng.

🍞 Ủ cái Sponge

Tùy theo tỷ lệ bột đưa vào ủ trước, phương pháp Sponge được chia thành loại 50%, 70% hoặc 100%.

Xét theo thời gian ủ thì có hai cách: 1. Ủ cái Sponge thường, ủ ở nhiệt độ phòng 3-4 giờ; 2. Ủ cái Sponge lạnh, ủ trong ngăn mát tủ lạnh 14-17 giờ (không quá 48 giờ). Cách làm bánh dùng bột cái này gọi là phương pháp ủ cái Sponge.

🍞 Men Poolish

Tỷ lệ nước và bột là 1:1, dùng khoảng 0.5%-1% men nở khô. Có thể ủ ở nhiệt độ phòng 2 giờ hoặc ủ ngăn mát tủ lạnh qua đêm. Khi trộn bột làm bánh, lượng bột cái Poolish thường chiếm khoảng 25% tổng trọng lượng khối bột.

🍞 Bột cái cũ (pâte fermentée)

Tỷ lệ bột và nước là 2:1, thêm khoảng 1% men nở khô, cho vào ngăn mát tủ lạnh qua đêm trước khi dùng. Hoặc khi làm bánh mì, bạn cũng có thể ngắt riêng một mẩu bột, bọc kín cho vào tủ lạnh để dành làm bột cái cũ cho mẻ sau (tham khảo bài hướng dẫn làm bột cái cũ của mình nhé).

🍞 Men tự nhiên Levain

Levain được nuôi từ các vi sinh vật có sẵn trên vỏ hạt lúa mì trong bột và trong không khí mà không dùng men công nghiệp. Chỉ cần trộn bột mì với nước trong hũ sạch, đậy nắp ở nhiệt độ phù hợp để nấm men tự nhiên ăn đường trong bột và lên men. Thường mất khoảng một tuần để nuôi thành công, sau đó vẫn phải cho ăn định kỳ. Mảng này kiến thức của mình còn hạn chế lắm, vẫn đang vừa học vừa luyện mỗi ngày.

🍞 Phương pháp trực tiếp

Là cách trộn thẳng toàn bộ nguyên liệu (trừ bơ lạt) rồi nhồi đến khi kéo được màng dày, sau đó mới cho bơ lạt vào nhồi tới giai đoạn kéo màng mỏng (windowpane), rồi ủ hai lần và đem nướng.

Tóm lại, bánh mì làm từ các loại bột cái hay hồ bột trên sẽ giữ ẩm tốt hơn, thớ bánh mịn màng, hương vị ngon hơn và lâu bị khô cứng hơn so với phương pháp trực tiếp, thường để tới ngày thứ ba ăn vẫn rất ngon. Trời dạo này nóng lên rồi, dùng bột cái ủ lạnh từ tủ lạnh còn giúp kiểm soát nhiệt độ bột dễ hơn nhiều và kéo màng nhanh hơn, cực kỳ đáng thử. Mình đều có bài viết chi tiết cho từng phương pháp rồi, bạn nào cần có thể lật lại xem nhé.

Bài này mình viết vội nên chắc chắn còn nhiều chỗ thiếu sót hoặc chưa chuẩn xác, rất mong cả nhà bình luận góp ý để tụi mình cùng học hỏi lẫn nhau ❤️❤️❤️.

#MêBánhMì

💡 Hỏi đáp & kinh nghiệm làm bánh (24)

Giải đáp từ tác giả
Q:Chào bạn, cho mình hỏi nguyên liệu làm Tangzhong, Yudane và men Poolish là tính nằm trong tổng công thức, hay là làm thêm bên ngoài rồi mới cộng vào? Mình biết nguyên liệu ủ cái Sponge nằm trong công thức, còn mấy loại kia chưa làm thử.
A:Cũng giống như ủ cái Sponge là lấy từ trong công thức ra hết nhé, tức là phải trừ bớt đi hệt như lúc bạn làm bánh mì Sponge vậy. Mới tập làm bạn có thể theo sẵn các công thức bánh mì gối dùng men Poolish hay Tangzhong có sẵn, người ta đã tính toán chuẩn cả rồi.
Q:Yudane là phần bột hồ mồi, không phải là bột chính đúng không bạn?
A:Đúng rồi, Tangzhong sẽ được trộn vào phần bột chính để tạo thành khối bột cuối cùng. À đúng rồi, Yudane cũng không nằm riêng như bột chính đâu. Mình có một bài viết về bánh mì gối bốn mùa dùng phương pháp Yudane, bạn có thể tham khảo tỷ lệ cụ thể trong đó nhé.
Q:Làm sao chuyển men Poolish sang phương pháp trực tiếp vậy?
A:Tối hôm trước bạn làm sẵn men Poolish, hôm sau đem trộn chung với phần bột chính. Cách kia mình chưa làm thử, sợ hơi nhão vì kết cấu của men Poolish không giống bột cái cũ, nó lỏng hơn bột cái cũ nhiều. Còn bột cái cũ thì mình từng làm thẳng kiểu đó rồi.
Q:Cho mình hỏi bột cái cũ bảo quản trong tủ lạnh để được bao lâu?
A:Để ngăn mát tủ lạnh thì dùng hết trong vòng 3 ngày nhé bạn.
Q:Cho hỏi men Poolish ủ ở nhiệt độ phòng 2 tiếng xong dùng luôn không cần bỏ tủ lạnh có được không, hay bắt buộc phải để tủ lạnh qua đêm mới dùng được?
A:Dùng luôn được nhé, chủ yếu kiểm tra trạng thái men: thể tích nở gấp khoảng ba lần, mặt men nhiều bọt khí, kéo nhẹ thấy bên trong có kết cấu mạng nhện tơ tơ là đạt. Mùa đông thì bạn hòa tan men với nước ấm trước rồi mới cho bột mì vào khuấy đều thử xem.
Q:Không có máy nhồi bột thì phải làm sao giờ?
A:Bạn thử nhồi tay xem sao. Dùng phương pháp ủ cái Sponge sẽ dễ nhồi hơn một chút, tham khảo thêm kinh nghiệm nhồi tay của các bạn khác nữa, chúc bạn thành công nhé! Được chứ, hồi đầu mình cũng dùng máy làm bánh mì để nhồi bột mà, bánh ra vẫn kéo sợi ngon lành. Máy nhồi bột chuyên dụng kiểu Trung mình chưa dùng nhưng thấy nhiều bạn chia sẻ dùng ổn, bạn tìm hiểu thử xem hiệu quả thực tế thế nào. Hồi xưa mình toàn để máy làm bánh mì nhồi và ủ xong xuôi mới lấy ra tạo hình, lúc đó chẳng để ý vụ nhồi làm nóng bột đâu, cũng chẳng biết kiểm tra màng mỏng gì cả, vậy mà thành phẩm cuối cùng vẫn rất ổn.
Q:Ví dụ mình đánh một mẻ lớn 5kg (10 cân Trung Quốc) bột thì có cần cho 1250g men Poolish không? Mà trong 5kg bột đó cho 50g men nở khô có nhiều quá không?
A:Nếu tổng lượng bột mì là 5kg thì bạn dùng 1000g bột làm men Poolish (1250g cũng được), còn 4000g bột làm bột chính. 5kg bột mì đúng là cần 50g men nở khô đó, không nhiều chút nào đâu.
Q:Ủ cái Sponge 100% có giống với phương pháp trực tiếp không? Hiểu như vậy có đúng không?
A:Ủ cái Sponge 100% là trộn toàn bộ bột mì cùng phần lớn nguyên liệu đem ủ lạnh thời gian dài, sau đó mới trộn tiếp với phần nguyên liệu còn lại, để bột nghỉ nửa tiếng rồi tạo hình. Cả quy trình đó khác biệt rất lớn so với phương pháp trực tiếp nhé. Không có chi đâu, trên trang mình có nhiều công thức lắm, bạn cứ xem thoải mái nha.
Q:Yudane và Tangzhong ủ lạnh hay ủ ở nhiệt độ phòng đều được đúng không bạn?
A:Tangzhong và Yudane là hỗn hợp bột mì và nước được hồ hóa, không hề chứa men nở nên không cần ủ lên men đâu. Mùa đông nếu trong nhà không bật sưởi ấm thì để nhiệt độ phòng được, còn mùa hè phải đậy kín cất vào ngăn mát tủ lạnh nhé.
Q:Mình vẫn cứ lẫn lộn hoài. Vậy mùa đông thì dùng loại bột cái nào giúp bánh mì giữ được độ mềm lâu hơn?
A:Cứ dùng men Poolish đi bạn, khác biệt không lớn lắm đâu. Nếu sau 2 tiếng làm luôn thì nhìn trạng thái lên men của Poolish, chưa nở đạt thì đợi thêm chút. Còn nếu để tủ lạnh qua đêm thì để ở nhiệt độ phòng 15 đến 30 phút rồi mới cất vào ngăn mát qua đêm nhé.
Q:Mình có công thức dùng Yudane với 440g bột ở phần bột chính, giờ muốn cho thêm men Poolish vào thì thêm thế nào vậy?
A:Không biết lượng bột trong phần Yudane của bạn là bao nhiêu, nếu tầm 50g thì nói chung bạn có thể thử lấy khoảng 50g bột để làm men Poolish rồi cho vào cùng nhé.
Q:Chào bạn, cho mình hỏi với 250g bột mì số 13 thì làm men Poolish thế nào và dùng lượng bao nhiêu?
A:Ý bạn là bột chính dùng 250g bột mì số 13 hay làm men Poolish từ 250g bột mì số 13 vậy? Trên trang mình có công thức bánh mì gối Hokkaido làm từ men Poolish, mình cũng dùng chính công thức đó làm bánh mì sữa mềm luôn, cũng có đăng bài rồi. Bạn tham khảo tỷ lệ cho một ổ bánh mì gối ở bài đó nhé.
Q:Ý nghĩa của các mức 50%, 70%, 100% trong phương pháp ủ cái Sponge là gì vậy, giải đáp giúp mình với?
A:Đó là tỷ lệ lượng bột mì dùng để làm bột cái Sponge so với tổng lượng bột mì của cả công thức đó bạn.
Q:Giữa ủ cái Sponge và Tangzhong thì cách nào giúp bánh mì gối mềm hơn?
A:Men Poolish vẫn cho ruột bánh mềm ẩm hơn một chút nhé. Nếu bạn là người mới, mình khuyên nên tìm một công thức cụ thể có sẵn để làm theo cho đỡ sai sót.
Q:Cho mình hỏi nếu chuyển công thức trực tiếp sang Tangzhong, ban đầu công thức là 250g bột mì và 150g nước, mình trích ra 20g bột mì với 100g nước nấu Tangzhong thì có phải trừ tương ứng lượng đó khỏi công thức gốc không?
A:Nếu muốn trừ cả hai thì lượng nước trong công thức không được trừ đúng bằng ngần ấy đâu, vì mình làm Tangzhong chính là để đưa được nhiều nước hơn vào ruột bánh dưới dạng hồ hóa mà. Thật ra bạn có thể giữ nguyên lượng bột mì chính, còn nước thì chừa lại khoảng 20g tùy tình hình mà thêm từ từ. Tổng lượng bột mì thành 270g vẫn ổn nhé, chỉ cần chú ý nướng lâu hơn ổ 250g một chút kẻo bên trong chưa chín kỹ.
Q:Mình lỡ để bột cái nở phồng quá lố rồi, để bên ngoài cả đêm quên cất tủ lạnh, giờ còn dùng được nữa không?
A:Lấy ra dùng như bột cái cũ (pâte fermentée) đi bạn, một ổ bánh mì gối thử cho vào 50 đến 100g xem sao.
Q:Nước nấu Tangzhong thay bằng sữa tươi được không bạn?
A:Dùng sữa tươi mình chưa thử bao giờ bạn ạ, trước giờ toàn dùng nước thôi.
Q:Chào bạn, bạn chia sẻ cách đánh bột trực tiếp cho mẻ 5kg bột được không?
A:☺️☺️ Mình chưa bao giờ đánh mẻ bột nhiều đến vậy cả, mình làm ở nhà ăn thôi nên một lần nhiều nhất cũng chỉ làm ba ổ bánh mì gối à.
Q:Cho mình hỏi phần bột cái thường cho vào khối bột ở công đoạn nào vậy?
A:Phần bột cái cho vào ngay từ đầu cùng lúc với tất cả các nguyên liệu khác của bột chính (trừ bơ lạt) nhé bạn.
Q:Men Poolish chiếm 25% tổng khối bột là tính tổng trọng lượng đã bao gồm nước và các thành phần khác rồi đúng không bạn?
A:Đúng rồi bạn, là tính trên tổng trọng lượng của phần bột Poolish nhé.
Q:Tangzhong (hồ bột nấu chín) có cần cho vào tủ lạnh để qua đêm không bạn?
A:Thông thường mình để ngăn mát qua đêm. Hôm nào không kịp chuẩn bị trước mà cần làm gấp, bạn cứ chờ Tangzhong nguội hẳn rồi dùng luôn cũng được nhé.
Q:Cho mình hỏi mấy loại bột cái (Tangzhong, Yudane, Poolish, Sponge, Levain) khác nhau ở điểm nào? Ví dụ như độ mềm hay hương vị chẳng hạn?
A:Men Poolish sẽ giúp thớ bánh mịn và mềm ẩm hơn một chút. Chủ yếu là cách làm khác nhau thôi, bạn cứ chọn loại nào hợp khẩu vị và thói quen của mình là được.
Q:Không có máy nhồi bột thì có phải chỉ làm được theo cách nhồi trực tiếp thôi không?
A:Vẫn dùng bột cái được bạn nhé, vì bột cái chuẩn bị trước và gần như không cần nhồi. Khi lấy bột cái từ tủ lạnh ra, bạn trộn vào bột chính rồi nhồi thẳng tới khi kéo màng mỏng là được, không cần cho lại vào tủ lạnh nữa.
Q:Chị ơi, hôm sau em hơi ít thời gian. Nếu tối hôm trước em trộn sẵn khối bột rồi cho vào tủ lạnh ngăn mát, sáng hôm sau lấy ra trộn sơ lại rồi tạo hình, ủ và nướng luôn thì có được không? Làm vậy có tính là phương pháp ủ cái Sponge 100% không ạ?
A:Được bạn ơi, phương pháp ủ cái Sponge 100% cũng thao tác y như vậy đấy.

💬 Bình luận của bạn đọc (0)

Các câu hỏi và lưu ý quan trọng của bài viết được tổng hợp ở mục trên.

❤️ 13⭐ 25💡 24 Q&As
Liên kết gốc ↗